Khám phá mô hình Liên Hợp Quốc và những kỹ năng học sinh có thể phát triển

Những vấn đề như biến đổi khí hậu, xung đột, sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững thường không thể được giải quyết từ góc nhìn của một cá nhân hay một quốc gia duy nhất. Để tìm ra giải pháp, các bên cần biết trình bày quan điểm, lắng nghe sự khác biệt, đàm phán và hợp tác vì mục tiêu chung.

Mô hình Liên Hợp Quốc mang những tình huống như vậy vào môi trường học tập. Khi tham gia, học sinh không chỉ tìm hiểu các vấn đề toàn cầu mà còn bước vào vai trò của một nhà ngoại giao, đại diện cho một quốc gia và cùng các đại biểu khác xây dựng giải pháp.

Vậy mô hình Liên Hợp Quốc là gì, một hội nghị diễn ra như thế nào và hoạt động này giúp học sinh phát triển những kỹ năng nào?

Mô hình Liên Hợp Quốc có tên tiếng Anh là Model United Nations, thường được viết tắt là MUN. Đây là hoạt động mô phỏng các cuộc họp, cơ chế thảo luận và quy trình ra quyết định của Liên Hợp Quốc.

Trong một hội nghị MUN, học sinh tham gia với tư cách đại biểu. Mỗi đại biểu thường được phân công đại diện cho một quốc gia, tổ chức hoặc chủ thể quốc tế. Nhiệm vụ của học sinh là nghiên cứu lập trường của bên mình đại diện, trình bày quan điểm và hợp tác với các đại biểu khác để đề xuất giải pháp cho một vấn đề toàn cầu.

Theo Liên Hợp Quốc, MUN là một trong những hình thức phổ biến giúp người học tìm hiểu về các nguyên tắc hoạt động và cách những quyết định quốc tế được xây dựng. Mục tiêu của hoạt động là tìm kiếm giải pháp cho các vấn đề của thế giới thông qua thảo luận, đàm phán và tranh biện.

Tuy nhiên, MUN không chỉ là một cuộc thi hùng biện. Học sinh không phát biểu hoàn toàn dựa trên quan điểm cá nhân mà cần thể hiện đúng lợi ích, chính sách và hoàn cảnh của quốc gia mình đại diện.

Thành công trong MUN vì vậy không đơn giản là đưa ra lập luận mạnh nhất. Đại biểu còn phải biết lắng nghe, tìm kiếm điểm chung, điều chỉnh đề xuất và xây dựng sự đồng thuận giữa nhiều bên có lợi ích khác nhau.

Trước hội nghị, mỗi học sinh thường được phân công một quốc gia hoặc tổ chức để đại diện. Các đại biểu sau đó được sắp xếp vào những ủy ban mô phỏng cơ quan của Liên Hợp Quốc.

Tùy theo quy mô và chủ đề của hội nghị, học sinh có thể tham gia ủy ban mô phỏng Đại hội đồng, Hội đồng Bảo an, Tổ chức Y tế Thế giới hoặc một cơ quan quốc tế khác. Mỗi ủy ban sẽ tập trung thảo luận một hoặc nhiều vấn đề cụ thể, chẳng hạn như biến đổi khí hậu, an ninh lương thực, xung đột, quyền trẻ em hoặc sức khỏe toàn cầu.

Trước khi tham gia hội nghị, học sinh cần nghiên cứu cả chủ đề thảo luận lẫn quốc gia mình đại diện. Quá trình chuẩn bị thường bao gồm:

• Tìm hiểu cơ cấu và vai trò của Liên Hợp Quốc.
• Nghiên cứu lịch sử, văn hóa, chính trị và tình hình hiện tại của quốc gia.
• Xác định chính sách và lợi ích của quốc gia đối với vấn đề đang được thảo luận.
• Tìm hiểu những hiệp định, nghị quyết và nguồn dữ liệu liên quan.
• Chuẩn bị bài phát biểu mở đầu hoặc tài liệu thể hiện lập trường.

Liên Hợp Quốc cũng cung cấp tài liệu hướng dẫn dành cho đại biểu, trong đó nhấn mạnh việc nghiên cứu cơ cấu Liên Hợp Quốc, quy trình ra quyết định, vai trò của đại biểu và cách chuẩn bị trước hội nghị.

Khi hội nghị bắt đầu, các đại biểu lần lượt trình bày quan điểm của quốc gia mình đại diện. Sau đó, học sinh tham gia các phiên thảo luận chính thức và trao đổi không chính thức.

Trong quá trình này, đại biểu có thể:

• Đặt câu hỏi và phản hồi lập luận của các bên khác.
• Tìm kiếm những quốc gia có chung mối quan tâm.
• Thảo luận các giải pháp khả thi.
• Đàm phán để điều chỉnh đề xuất.
• Cùng xây dựng dự thảo nghị quyết.
• Chỉnh sửa và biểu quyết văn bản cuối cùng.

Quá trình đưa ra quyết định trong MUN được xây dựng dựa trên cả những phiên họp chính thức lẫn hoạt động tham vấn, thương lượng và hợp tác giữa các nhóm đại biểu.

Để đại diện cho một quốc gia, học sinh phải tìm kiếm thông tin từ nhiều nguồn, so sánh dữ liệu và xác định tài liệu đáng tin cậy.

Một vấn đề quốc tế thường liên quan đến nhiều yếu tố chính trị, kinh tế, xã hội và môi trường. Học sinh cần xem xét tác động của từng giải pháp đối với nhiều quốc gia khác nhau.

MUN tạo cơ hội để học sinh trình bày ý tưởng trước một nhóm người trong khoảng thời gian giới hạn. Các em học cách xây dựng thông điệp rõ ràng, lựa chọn bằng chứng phù hợp và phản hồi những quan điểm trái chiều.

Không phải mọi quốc gia đều có cùng lợi ích. Vì vậy, đại biểu cần biết khi nào nên bảo vệ lập trường và khi nào có thể điều chỉnh đề xuất.

Việc xây dựng nghị quyết đòi hỏi nhiều đại biểu cùng đóng góp. Học sinh cần phân chia nhiệm vụ, tổng hợp ý tưởng và đưa ra quyết định trong thời gian giới hạn.

Khi đại diện cho một quốc gia khác, học sinh phải tạm thời bước ra khỏi góc nhìn quen thuộc của mình. Các em tìm hiểu vì sao một quốc gia có thể có ưu tiên, khó khăn hoặc cách tiếp cận khác.

Những năng lực trên là nền tảng quan trọng giúp học sinh từng bước trở thành công dân toàn cầu có trách nhiệm, biết hợp tác và chủ động trước các vấn đề của thế giới.

Trước tiên, học sinh nên đọc kỹ tài liệu của hội nghị và tìm hiểu quy tắc làm việc của ủy ban. Một số thuật ngữ thường gặp bao gồm delegate, chair, motion, caucus, resolution và amendment. Tuy nhiên, quy trình có thể khác nhau giữa các hội nghị, vì vậy học sinh không nên mặc định mọi sự kiện đều áp dụng cùng một hệ thống.

Khi nghiên cứu, các em cần tập trung vào quốc gia mình đại diện thay vì chỉ tìm hiểu chủ đề. Một đề xuất có vẻ hợp lý theo quan điểm cá nhân chưa chắc phù hợp với chính sách hoặc khả năng của quốc gia đó.

Học sinh cũng nên chuẩn bị một bài phát biểu mở đầu ngắn, có luận điểm rõ ràng và được hỗ trợ bằng dữ kiện. Tuy nhiên, không nên ghi nhớ toàn bộ bài nói rồi đọc lại một cách máy móc.

Trong lần đầu tham gia, mục tiêu không nhất thiết phải là giành giải. Học sinh có thể bắt đầu bằng những mục tiêu nhỏ hơn như phát biểu ít nhất một lần, đặt một câu hỏi, tham gia đàm phán hoặc đóng góp một điều khoản cho dự thảo nghị quyết.

Tại ISHCMC, Mô hình Liên Hợp Quốc được giới thiệu trong nhóm hoạt động dành cho học sinh Trung học, bên cạnh những lựa chọn về thể thao, nghệ thuật, công nghệ và học thuật. Các hoạt động này tạo điều kiện để học sinh khám phá sở thích và phát triển năng lực ngoài giờ học chính khóa.

Một ví dụ tiêu biểu là ISHMUN MMXXVI, hội nghị Mô hình Liên Hợp Quốc do cộng đồng MUN tại ISHCMC tổ chức vào ngày 24–25/1/2026. Đây là lần tổ chức thứ tư của ISHMUN và được thiết kế để chào đón cả những đại biểu mới làm quen với MUN lẫn những học sinh đã có kinh nghiệm. Hội nghị dự kiến quy tụ hơn 200 đại biểu đến từ hơn 10 trường, tạo cơ hội để học sinh trao đổi, tranh biện và hợp tác với những người học có nền tảng khác nhau.

Thông qua các phiên họp của ủy ban, ISHMUN hướng đến việc giúp học sinh không chỉ hiểu về quy trình MUN mà còn biết vận dụng những kỹ năng nghiên cứu, giao tiếp, đàm phán và hợp tác vào quá trình thảo luận. Tinh thần của hội nghị được thể hiện qua thông điệp “Empowering voices, inspiring change”, nhấn mạnh vai trò chủ động của học sinh trong việc đưa ra quan điểm và cùng xây dựng giải pháp.

Đăng ký tham quan ISHCMC để tìm hiểu chương trình Trung học và những hoạt động ngoại khóa giúp học sinh phát triển tư duy, kỹ năng giao tiếp và năng lực lãnh đạo.

MUN thường phổ biến với học sinh Trung học và sinh viên. Tuy nhiên, độ tuổi cụ thể phụ thuộc vào quy định của từng hội nghị. Một số chương trình được thiết kế cho học sinh mới bắt đầu, trong khi những hội nghị khác yêu cầu kinh nghiệm nghiên cứu và tranh biện cao hơn.

Học sinh cần tìm hiểu quốc gia mình đại diện, nghiên cứu chủ đề của ủy ban, đọc quy tắc hội nghị và chuẩn bị lập trường cùng bài phát biểu mở đầu. Các em cũng nên luyện cách trình bày ngắn gọn, đặt câu hỏi và phản hồi quan điểm của người khác.

MUN giúp học sinh rèn luyện kỹ năng nghiên cứu, đánh giá thông tin, tư duy phản biện, nói trước công chúng, đàm phán, làm việc nhóm và lãnh đạo. Hoạt động này còn tạo điều kiện để các em phát triển tư duy toàn cầu và khả năng nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ.