So sánh sự khác biệt giữa STEM và STEAM
Việc bổ sung yếu tố nghệ thuật (Arts) vào STEM đã chuyển đổi mô hình này thành giáo dục STEAM. Bài viết này sẽ phân tích những lợi ích của từng cách tiếp cận giáo dục, đồng thời xem xét các tác động của việc tích hợp nghệ thuật vào khuôn khổ cốt lõi của STEM nhằm làm rõ cách hai mô hình này góp phần trong sự phát triển những năng lực thiết yếu cho học sinh. Ngoài ra, sự khác biệt giữa STEM và STEAM cũng ảnh hưởng đáng kể đến khả năng sáng tạo của trẻ và định hướng nghề nghiệp của các em trong tương lai.
Giáo dục STEM là gì?
STEM là viết tắt của Science (Khoa học), Technology (Công nghệ), Engineering (Kỹ thuật) và Mathematics (Toán học), tập trung vào việc phát triển các kỹ năng thực tiễn cần thiết cho tương lai. Các bài học STEM thường nhấn mạnh tư duy phản biện và kỹ năng giải quyết vấn đề thông qua suy luận diễn dịch, đồng thời lồng ghép các yếu tố gắn liền với bối cảnh thực tiễn. Đối với học sinh nhỏ tuổi, các hoạt động STEM ở bậc tiểu học mang tính trải nghiệm góp phần khơi gợi sự tò mò, nuôi dưỡng niềm hứng thú sớm với công nghệ, và xây dựng nền tảng kỹ năng ban đầu thông qua các hoạt động thử nghiệm.
Giáo dục STEM mang lại nhiều lợi ích, bao gồm:
- Tính bền bỉ: Thông qua việc giải quyết những thách thức khó khăn bằng phương pháp thử nghiệm và sai sót, học sinh phát triển tính kiên trì và hình thành thái độ tích cực đối đón nhận thất bại trong học tập.
- Đổi mới sáng tạo: Giáo dục STEM khuyến khích học sinh tư duy vượt ra ngoài khuôn khổ truyền thống, thúc đẩy óc sáng tạo và tinh thần dám thử nghiệm từ đó đặt nền móng cho các em trở thành những nhà tiên phong công nghệ trong tương lai.
- Năng lực công nghệ: Giáo dục STEM còn giúp học sinh tiếp cận công nghệ từ sớm, qua đó trang bị các năng lực cần thiết để đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động hiện đại.
Giáo dục STEAM là gì?
Giáo dục STEAM kết hợp các lĩnh vực STEM với nghệ thuật nhằm giúp người học đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về kỹ năng mềm trong thị trường lao động hiện đại. Chương trình STEAM bao gồm nhiều thành tố như múa, kịch, âm nhạc, thiết kế, mỹ thuật thị giác, ngôn ngữ nghệ thuật và truyền thông số.
Khung giáo dục STEAM mang lại nhiều lợi ích nổi bật cho học sinh nhỏ tuổi, bao gồm:
- Năng lực hợp tác: Tham gia các chương trình STEAM giúp học sinh phát triển kỹ năng làm việc nhóm thông qua hợp tác học tập, từ đó nâng cao sự tự tin ở cả vai trò lãnh đạo và thành viên.
- Năng lực thấu cảm xã hội: STEAM thúc đẩy sự phát triển của trí tuệ cảm xúc và kỹ năng xã hội khi học sinh được khuyến khích lắng nghe, tôn trọng và thấu hiểu cảm xúc, góc nhìn đa dạng của bạn bè.
- Tư duy sáng tạo: Giáo dục STEAM nuôi dưỡng khả năng giải quyết vấn đề theo hướng linh hoạt và sáng tạo. Nghệ thuật đóng vai trò then chốt trong việc mở rộng tư duy và khơi gợi các giải pháp đổi mới.
So sánh sự khác biệt giữa giáo dục STEM và STEAM
STEM tập trung vào việc phát triển các kỹ năng kỹ thuật nhằm thúc đẩy tiến bộ khoa học và hình thành những khái niệm mới. Trong khi đó, STEAM tích hợp nghệ thuật vào khuôn khổ STEM để làm phong phú chương trình học bằng các yếu tố sáng tạo.
Một điểm khác biệt quan trọng giữa STEM và STEAM trong giáo dục nằm ở cách tiếp cận các hoạt động giải quyết xung đột dành cho trẻ em. Trong khi STEM chủ yếu nhấn mạnh việc giải quyết vấn đề thông qua các phương pháp logic và phân tích thì STEAM khuyến khích học sinh vận dụng sự thấu cảm và kỹ năng xã hội trong quá trình tìm ra giải pháp. Bảng so sánh dưới đây minh họa những điểm khác biệt chính giữa giáo dục STEM và STEAM:
| STEM | STEAM | |
| Đổi mới (Innovation) | Cung cấp mô hình học tập trải nghiệm trong khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học, tuy nhiên phạm vi đổi mới có thể còn giới hạn. | Khuyến khích đổi mới không giới hạn thông qua việc tích hợp nghệ thuật vào hệ thống STEM. |
| Quan điểm (Perspective) | Nhấn mạnh tầm quan trọng của các kỹ năng kỹ thuật, ít chú trọng đến sự thấu cảm và kỹ năng xã hội. | Tăng cường sự thấu cảm và các kỹ năng xã hội. |
| Sáng tạo (Creativity) | Thực hành giải quyết vấn đề nhưng hạn chế trong yếu tố sáng tạo. | Thúc đẩy sáng tạo nhằm tăng cường năng lực giải quyết vấn đề. |
| Tư duy phản biện (Critical Thinking) | Phát triển kiến thức chuyên sâu và tư duy bậc cao thông qua trải nghiệm học tập thực hành. | Phát triển tư duy phản biện bằng cách kết hợp tư duy phân tích với trí sáng tạo. |
| Hợp tác (Collaboration) | Khuyến khích làm việc nhóm nhưng tập trung nhiều hơn vào kỹ năng cá nhân. | Thúc đẩy mạnh mẽ kỹ năng hợp tác. |
| Đam mê (Passion) | Nuôi dưỡng niềm đam mê với công nghệ từ sớm. | Khuyến khích niềm đam mê học tập thông qua cách tiếp cận toàn diện hơn. |
| Trí tưởng tượng (Imagination) | Bị giới hạn trong các khía cạnh kỹ thuật. | Nuôi dưỡng trí tưởng tượng thông qua sáng tạo nghệ thuật. |
| Kỹ năng (Skills) | Tập trung vào các kỹ năng cứng trong khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học. | Kết hợp hài hòa giữa kỹ năng cứng và kỹ năng mềm. |
STEM hay STEAM: Lộ trình nghề nghiệp nào phù hợp hơn?
Cả giáo dục STEM và STEAM đều mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp triển vọng trong các lĩnh vực như kỹ thuật, công nghệ và an ninh thông tin. Tuy nhiên, STEAM nhấn mạnh sự hợp tác và tư duy giải quyết vấn đề sáng tạo, từ đó mở rộng cơ hội nghề nghiệp sang các lĩnh vực liên quan đến nghệ thuật như thiết kế và kiến trúc.
Tại ISHCMC, chúng tôi đồng hành cùng học sinh trong việc định hướng nghề nghiệp và phát triển những năng lực cần thiết cho sự nghiệp tương lai. Nhà trường triển khai ba chương trình học phù hợp với từng giai đoạn phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của học sinh:
- Chương trình Tú tài Quốc tế – Bậc Tiểu học (IB Primary Years Programme – PYP): Nuôi dưỡng học sinh nhỏ tuổi thông qua chương trình học liên ngành và học tập truy vấn.
- Chương trình Tú tài Quốc tế – Bậc Trung học Cơ sở (IB Middle Years Programme – MYP): Chuẩn bị cho học sinh nền tảng học thuật vững chắc thông qua các trải nghiệm học tập đa dạng, hướng tới bậc học cao hơn.
- Chương trình Tú tài Quốc tế – Bằng Tú tài (IB Diploma Programme – DP) : Khuyến khích và hỗ trợ học sinh theo đuổi các lộ trình học tập cá nhân hóa, phản ánh đam mê và định hướng nghề nghiệp riêng.
Bên cạnh chương trình học chính khóa, ISHCMC còn khuyến khích học sinh tham gia các hoạt động ngoại khóa nhằm thúc đẩy sự phát triển toàn diện. Các chương trình của chúng tôi tích hợp hiệu quả cả giáo dục STEM và STEAM, bao gồm:
- Nghệ thuật (The Arts): Chương trình Nghệ thuật đóng vai trò quan trọng trong cả chương trình giảng dạy và đời sống học đường. Học sinh Tiểu học và Trung học được tiếp cận các cơ sở vật chất chuyên biệt như nhà hát Black Box với 350 chỗ ngồi, phòng luyện nhạc, phòng thu âm và các studio mỹ thuật.
- Thể thao & Bơi lội (Athletics & Aquatics): Là thành viên nòng cốt của hệ thống thi đấu thể thao SISAC, ISHCMC tổ chức các giải đấu liên trường ở nhiều bộ môn, trong đó, đội tuyển bơi của trường đã tham gia vào các giải đấu trong và ngoài nước.
- Hoạt động Sau Giờ Học (After-School Activities – ASA): Học sinh có cơ hội khám phá sở thích cá nhân, phát triển học thuật và trải nghiệm những lĩnh vực mới thông qua các chương trình ASA đa dạng.
Học Tập Hứng Khởi – Vui Chơi Trọn Vẹn cùng ISHCMC
Sự khác biệt giữa giáo dục STEM và STEAM cho thấy vai trò của nghệ thuật trong việc làm phong phú và mở rộng phương pháp giáo dục truyền thống. Trọng tâm của cả hai mô hình này là giúp học sinh xây dựng những kỹ năng thiết yếu cho học tập và cuộc sống trong tương lai.
ISHCMC luôn áp dụng triết lý này trong việc thiết kế các chương trình giáo dục của mình. Chẳng hạn, Trại hè STEM 2023 của nhà trường được xây dựng xoay quanh nhiều chủ đề hấp dẫn như thể thao, xây dựng tinh thần đội nhóm, kỹ năng sống, nghệ thuật và nấu ăn. Thông qua việc tích hợp các nội dung học tập vào hoạt động trại hè, chúng tôi giúp học sinh hình thành thái độ tích cực đối với việc học và nuôi dưỡng động lực học tập suốt đời
Để trải nghiệm trọn vẹn những giá trị mà STEM và STEAM mang lại, đăng ký học tập tại ISHCMC ngay. Những chương trình giáo dục toàn diện của chúng tôi góp phần hình thành các học sinh có năng lực toàn diện, đủ tự tin để nổi bật và đóng góp cho cộng đồng.
