Top 20 hoạt động giúp phát triển kỹ năng vận động cho trẻ mầm non

Kỹ năng vận động tinh là nền tảng quan trọng trong giáo dục, quyết định khả năng học tập và thực hiện các hoạt động sinh hoạt hằng ngày của trẻ. Vậy kỹ năng vận động tinh thực chất là gì, và làm thế nào để phát triển chúng trong giai đoạn đầu đời?

Đã đến lúc khám phá khái niệm kỹ năng vận động tinh ở trẻ nhỏ. Bài viết dưới đây sẽ giới thiệu danh sách 15 hoạt động được chọn lọc kỹ lưỡng nhằm giúp trẻ phát triển những kỹ năng quan trọng này.

Hãy cùng tìm hiểu sâu hơn nhé!

Kỹ năng vận động tinh ở trẻ nhỏ là gì?

Phối hợp vận động tinh được hiểu là những chuyển động của các nhóm cơ nhỏ ở bàn tay, cổ tay và ngón tay, gắn liền chặt chẽ với các hoạt động tư duy liên quan đến não bộ và hệ thần kinh. Mức độ thành thạo kỹ năng vận động tinh của trẻ không chỉ ảnh hưởng đến kết quả học tập mà còn tác động đến khả năng tự lập trong sinh hoạt hằng ngày.

Khả năng vận động là nền tảng cho con đường học tập thành công. Một đứa trẻ gặp khó khăn khi cầm bút chì có thể sẽ gặp trở ngại trong việc viết hoặc vẽ.

Từ đó, những hạn chế trên có thể ảnh hưởng tiêu cực đến cả sinh hoạt hằng ngày lẫn kết quả học tập của trẻ.

Các hoạt động cho trẻ sơ sinh đến 1 tuổi

Năm đầu đời là giai đoạn lý tưởng để xây dựng nền tảng vững chắc cho sự phát triển kỹ năng vận động tinh. Dưới đây là 5 hoạt động giúp trẻ khám phá và phát triển nhóm kỹ năng này.

1. Nắm và giữ trống lắc trong vòng 30 giây

• Sự giúp đỡ từ phụ huynh:
  • Hãy chọn những chiếc trống lắc có màu sắc nổi bật, gọn nhẹ và có phần tay cầm để trẻ dễ dàng nắm giữ.
  • Đặt nhẹ nhàng trống lắc vào tay bé và khuyến khích bé khép các ngón tay lại để nắm giữ.
  • Lắc món đồ chơi lên xuống và bộ lộ biểu cảm khuôn mặt để thu hút sự chú ý của bé về phía đó
• Kết quả mong đợi:
  • Khi được khoảng 2 tháng tuổi, bé có thể tự nắm và giữ trống lắc trong 30 giây. Thành tựu này cho thấy trẻ đang phát triển sức mạnh bàn tay, khả năng phối hợp và khả năng tập trung vào một đồ vật trong khoảng thời gian nhất định.

2. Kéo dây để lấy đồ chơi

• Sự giúp đỡ từ phụ huynh:
  • Lựa chọn các món đồ chơi có gắn dây hoặc phát sáng khi được kéo.
  • Làm mẫu cho bé: giữ món đồ chơi hơi xa tầm với của bé và nhẹ nhàng kéo sợi dây để đồ chơi di chuyển về phía trước.
  • Khuyến khích bé với tay tới sợi dây và hướng dẫn bé nắm lấy rồi kéo về phía mình.
• Kết quả mong đợi:
  • Trẻ từ 5 tháng đến 5 tuổi nên có thể tự kéo dây để đưa đồ vật về phía mình. Việc kéo dây giúp phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề, đồng thời rèn luyện hoạt động nắm giữ, phối hợp tay-mắt và hiểu mối quan hệ nguyên nhân – kết quả.

3. Vỗ tay theo hiệu lệnh

• Sự giúp đỡ từ phụ huynh:
  • Khởi động bằng cách vỗ tay bé nhẹ nhàng kết hợp nói “vỗ tay, vỗ tay, vỗ tay”
  • Khi bé đã làm quen với hoạt động trên, hãy vỗ tay và khuyến khích bé làm theo.
  • Hãy thưởng cho sự nỗ lực của bé bằng nụ cười và lời khen.
• Kết quả mong đợi:
  • Với việc luyện tập đều đặn, trẻ có thể bắt đầu vỗ tay theo hiệu lệnh (bằng lời nói hoặc hình ảnh) vào 9-10 tháng tuổi. Hoạt động vỗ tay giúp tăng cường phối hợp vận động, củng cố kỹ năng tương tác xã hội và tạo cảm giác thành tựu cho bé thông qua sự khích lệ tích cực.

4. Kỹ năng dùng ngón cầm nắm đồ vật cho trẻ 9 tháng tuổi

• Sự giúp đỡ từ phụ huynh:
  • Cung cấp cho bé đa dạng các vật thể nhỏ và an toàn với kết cấu khác nhau (giấy nhăn, vòng ngậm nướu).
  • Làm mẫu bằng cách lấy đồ vật thông qua gắp bằng ngón tay (kết hợp giữa ngón cái và ngón trỏ) cho bé thấy.
  • Hãy cho phép trẻ tự do khám phá các vật thể, có thể hướng dẫn từ tốn khi trẻ cần.
• Kết quả mong đợi:
  • Khi khoảng 9 tháng tuổi, trẻ nên học cách cầm nắm đồ vật trên để nhặt các vật thể nhỏ. Việc thuần thục kỹ năng này giúp trẻ kiểm soát và thao tác với đồ vật thành thạo hơn, từ đó giúp ích cho các hoạt động trong tương lai như tự ăn, viết chữ và mặc quần áo.

5. Chèn đúng 3/3 hình vào bảng ghép hình

• Sự giúp đỡ từ phụ huynh:
  • Lựa chọn các mẫu ghép hình đơn giản với kích thước lớn và hình dáng dễ cầm nắm.
  • Làm mẫu ghép các khối hình dạng vào đúng vị trí và dạy cho trẻ về hình dạng và màu sắc.
  • Khuyến khích trẻ khám phá hình dạng và các mảnh ghép hình một cách tùy thích.
  • Hãy khen ngợi mỗi lần bé ghép đúng và hỗ trợ khi cần nhưng không làm thay hoàn toàn.
• Kết quả mong đợi:
  • Việc ghép đúng 3/3 mảnh ghép thường diễn ra vào khoảng 20 tháng tuổi, vì đây là một kỹ năng phức tạp hơn. Hoàn thành trò ghép hình giúp trẻ tăng cường khả năng phối hợp tay-mắt, phát triển khả năng xử lý hình ảnh và giải quyết vấn đề.

Hoạt động cho trẻ từ 1 đến 2 tuổi

Sự phát triển của kỹ năng vận động tinh theo một trình tự nhất định. Mặc dù các nhiệm vụ đòi hỏi kỹ năng vận động tinh nâng cao còn xa vời với trẻ 1-2 tuổi, nhưng 5 hoạt động trên giúp trẻ rèn luyện hiệu quả các kỹ năng nền tảng quan trọng.

6. Tập vẽ tự do

• Sự giúp đỡ từ phụ huynh:
  • Hãy chuẩn bị các loạt bút sáp cỡ lớn hoặc bút chì thân to để trẻ dễ dàng cầm nắm bằng đôi tay nhỏ nhắn.
  • Hướng dẫn trẻ cách cầm bút bằng kiểu cầm 3 ngón (kết hợp ngón cái và hai ngón tay)
  • Cung cấp cho bé những mảnh giấy lớn và khuyến khích bé tự do khám phá và vận động trong khi vẽ.
• Kết quả mong đợi:
  • Ở khoảng 14 tháng tuổi, trẻ thường có thể cầm dụng cụ viết và tạo ra những nét vẽ nguệch ngoạc trên giấy. Giai đoạn khám phá ban đầu này giúp xây dựng nền tảng cho các chuyển động có kiểm soát hơn trong tương lai.

7. Xây tháp bằng 5 khối

• Sự giúp đỡ từ phụ huynh:
  • Bắt đầu với những khối gỗ hoặc khối nhựa lớn, nhẹ và dễ cầm nắm.
  • Làm mẫu bằng cách xây tháp từ 2-3 khối và mô tả hành động của bạn cho trẻ nghe.
  • Khuyến khích trẻ học theo hành động của bạn và hỗ trợ khi bé cần thiết.
• Kết quả mong đợi:
  • Đến khoảng 19 tháng tuổi, trẻ thường có thể xây được tháp cao 4-5 khối. Việc xây các cấu trúc cao hơn đòi hỏi sự tập trung cao, khéo léo và kỹ năng giải quyết vấn đề tốt hơn.

8. Tự cởi tất

• Sự giúp đỡ từ phụ huynh:
  • Lựa chọn các mẫu tất có chun co giãn và lỏng, dễ kéo xuống.
  • Làm mẫu các cởi tất bằng cách kéo nhẹ nhàng khỏi chân.
  • Cầm tay hướng dẫn bé bắt đầu nắm và cởi tất ra.
• Kết quả mong đợi:
  • Đến khoảng 12 tháng tuổi, trẻ có thể bắt đầu hứng thú với việc cởi tất với một chút sự trợ giúp. Những cố gắng ban đầu này thể hiện sự độc lập ngày càng tăng và mong muốn tự chăm sóc bản thân của trẻ.

9. Lật trang sách

• Sự giúp đỡ từ phụ huynh:
  • Chọn sách bìa cứng với các trang dày, dễ lật cho trẻ nhỏ.
  • Ngồi với trẻ và lật các trang sách cùng nhau, chỉ vào hình ảnh và kể chuyện cho bé.
  • Khuyến khích trẻ tự giữ sách và từ tốn lật tốn lật từng trang.
• Kết quả mong đợi:
  • Tầm 20 tháng tuổi, trẻ nên học cách lật từng trang bằng các ngón tay. Việc thành thạo kỹ năng này cho phép trẻ khám phá sách một cách dễ dàng và hòa mình vào các câu chuyện.

10. Vẽ theo các nét thẳng đứng

• Sự giúp đỡ từ phụ huynh:
  • Sử dụng bút sáp hoặc bút dạ to trên bề mặt thẳng đứng như giá vẽ hoặc bảng phấn.
  • Làm mẫu cách vẽ các nét thẳng đứng với chuyển động chậm và có kiểm soát.
  • Khuyến khích bé bắt chước vẽ theo các đường thẳng và vỗ tay tán thưởng cho sự cố gắng của bé.
• Kết quả mong đợi:
  • Đến khoảng 2 tuổi, với sự hướng dẫn trẻ có thể bắt chước các nét vẽ thẳng. Điều này cho thấy trẻ phát triển khả năng kiểm soát vận động bàn tay và tạo nền tảng cho các kỹ năng vẽ sau này.

Hoạt động cho trẻ từ 2 đến 3 tuổi

Sự chuyển tiếp từ bậc mầm non lên lớp mẫu giáo đặt ra những yêu cầu mới đối với kỹ năng vận động của trẻ trong giai đoạn đầu đời, đặc biệt khi cân nhắc việc chuẩn bị cho trẻ nhỏ sẵn sàng đến trường mầm non. Phần tiếp theo sẽ giới thiệu năm hoạt động hiệu quả nhằm hỗ trợ phát triển các kỹ năng này cho trẻ từ 2 đến 3 tuổi.

11. Xâu hai hạt

• Sự giúp đỡ từ phụ huynh:

• • Cung cấp các hạt cỡ lớn, nhiều màu sắc, có lỗ rộng để trẻ dễ dàng cầm nắm với bàn tay nhỏ.
  • Sử dụng dây giày hoặc que uốn (pipe cleaner) đã xâu sẵn một vài hạt để làm mẫu.
  • Hướng dẫn trẻ cách cầm một hạt và luồn dây qua lỗ của hạt còn lại.

• Kết quả mong đợi:

• • Đến khoảng 28 tháng tuổi, trẻ nhỏ có thể tự mình xâu hạt. Thành tựu này cho thấy sự phát triển tinh tế của thao tác kẹp bằng ngón tay và khả năng phối hợp tay – mắt được cải thiện.

12. Xây dựng đoàn tàu hoặc chiếc cầu bằng 3 khối

• Sự giúp đỡ từ phụ huynh:
  • Sử dụng nhiều loại khối với kích thước và hình dạng khác nhau để khuyến khích sự sáng tạo.
  • Làm mẫu cách xây dựng một đoàn tàu đơn giản bằng ba khối và một cây cầu nối giữa hai bề mặt.
  • Khuyến khích trẻ làm theo và hỗ trợ khi cần
• Kết quả mong đợi:
  • Đến 3 tuổi, trẻ có thể xây dựng một đoàn tàu đơn giản bằng ba khối và thử tạo một cây cầu. Điều này thể hiện khả năng lập kế hoạch theo trình tự và kết hợp nhiều yếu tố khác nhau trong quá trình sáng tạo của trẻ.

13. Bắt chước và vẽ lại hình tròn

• Sự giúp đỡ từ phụ huynh:
  • Sử dụng màu sáp hoặc bút dạ để vẽ trên giấy.
  • Làm mẫu bằng cách vẽ hình tròn chậm một cách chậm rãi và có kiểm soát, đồng thời diễn tả bằng lời hành động của mình (”tròn, như quả bóng”)
  • Khuyến khích trẻ làm theo và tán dương sự cố gắng của bé
• Kết quả mong đợi:
  • Đến 3 tuổi, trẻ có thể sao chép hình tròn với độ chính xác ở mức vừa phải. Điều này cho thấy sự phát triển của kỹ năng phối hợp thị giác – vận động và khả năng chuyển thông tin nhìn thấy thành các chuyển động của bàn tay.

14. Ghép 9-12 mảnh ghép (Insert puzzle)

• Sự giúp đỡ từ phụ huynh:
  • Chọn một bộ xếp hình gồm 9–12 mảnh, kích thước lớn để trẻ dễ cầm nắm.
  • Hoàn thiện việc ghép các mảnh vào mẫu ghép hình lại, và mô tả cách chúng khớp vào ô trống.
  • Dần dần khuyến khích trẻ hoàn thiện từ phần một và giúp đỡ khi cần.
• Kết quả mong đợi:
  • Đến 3 tuổi, trẻ có thể tự hoàn thành một bộ xếp hình đơn giản gồm 9–12 mảnh ghép dạng lắp (inset). Thành tựu này cho thấy sự phát triển về khả năng xử lý thị giác, kỹ năng giải quyết vấn đề và sự phối hợp tay – mắt.

15. Tự mang giày

• Sự giúp đỡ từ phụ huynh:
  • Chọn giày có kiểu đóng mở dễ cầm nắm như miếng dán Velcro hoặc giày lười (Loafer).
  • Làm mẫu trước cách xỏ giày và diễn giải cho bé.
  • Hướng dẫn trẻ dùng tay để bắt đầu cầm giày và đặt bàn chân vào đúng vị trí.
• Kết quả mong đợi:
  • Đến cuối năm thứ 3, trẻ có thể tự mang giày với các loại đóng mở đơn giản. Việc thành thạo kỹ năng này giúp trẻ cảm nhận được thành tựu và phát triển tính tự lập.

Hoạt động cho trẻ từ 4 đến 6 tuổi

Theo hướng tiếp cận phát triển, phần này sẽ giới thiệu 5 hoạt động thú vị được thiết kế đặc biệt nhằm nâng cao kỹ năng vận động cho trẻ trong giai đoạn đầu đời (4–6 tuổi).

16. Xếp chồng 10-11 khối

• Sự giúp đỡ từ phụ huynh:
  • Cung cấp cho trẻ nhiều khối với đa dạng kích thước và kết cấu khác nhau.
  • Làm mẫu cách xây một tòa tháp cao gồm 6–8 khối, đồng thời diễn tả suy nghĩ và cách sắp xếp các khối của bạn bằng lời cho bé dễ hiểu.
  • Khuyến khích trẻ tự xây tháp của mình và hỗ trợ giữ thăng bằng khi cần thiết.
• Kết quả mong đợi:
  • Đến 4–4,5 tuổi, trẻ có thể xây những cấu trúc cao hơn, lên đến 10–11 khối. Điều này cho thấy khả năng lập kế hoạch, giải quyết vấn đề và duy trì thăng bằng được cải thiện.

17. Sao chép hình vuông

• Sự giúp đỡ từ phụ huynh:
  • Cung cấp giấy lớn, bút sáp và một mẫu hình vuông đơn giản.
  • Làm mẫu cách vẽ theo hình vuông cùng trẻ, đồng thời giải thích về các đường và các góc.
  • Khuyến khích trẻ tự sao chép hình vuông, hỗ trợ khi cần thiết.
• Kết quả mong đợi:
  • Trẻ có thể sao chép hình vuông với các góc và cạnh dễ nhận biết. Điều này cho thấy khả năng nhận thức thị giác được cải thiện và khả năng chuyển thông tin thị giác thành các chuyển động vận động của cơ tay.

18. Hoàn thiện bộ ghép hình gồm 6-12 mảnh

• Sự giúp đỡ từ phụ huynh:
  • Chọn các bộ xếp hình gồm 6–8 mảnh, kích thước lớn và dễ cầm nắm.
  • Bắt đầu bằng việc cùng trẻ hoàn thành bộ xếp hình, mô tả cách các mảnh ghép khớp với nhau.
  • Dần tăng độ khó cho đến khi trẻ thành thạo.
• Kết quả mong đợi:
  • Đến 4–5 tuổi, trẻ có thể hoàn thành các bộ xếp hình từ 6–12 mảnh. Điều này thể hiện sự tiến bộ trong khả năng xử lý hình ảnh, kỹ năng giải quyết vấn đề và sự phối hợp tay – mắt.

19. Mang giày vào đúng bàn chân

• Sự giúp đỡ từ phụ huynh:
  • Đánh dấu giày bằng một chấm hoặc nhãn dán nhỏ bên trong giày của bàn chân đúng.
  • Làm mẫu cách mang giày, nhấn mạnh sự khác biệt giữa bên trái và bên phải.
  • Hướng dẫn tay trẻ khi bắt đầu thực hành và khen ngợi sự cố gắng của trẻ.
• Kết quả mong đợi:
  • Đến 5 tuổi, trẻ có thể tự mang giày, phân biệt được giữa bàn chân trái và bàn chân phải.

20. Phân biệt mặt trước/sau của quần áo

• Sự giúp đỡ từ phụ huynh:
  • Chỉ ra mặt trước và sau quần áo của trẻ trong lúc thay quần áo hàng ngày.
  • Giải thích sự khác biệt giữa thiết kế ở mặt trước và các nhãn hoặc đường may ở mặt sau.
  • Khuyến khích trẻ nhận biết mặt trước và mặt sau của quần áo trước khi mặc.
• Kết quả mong đợi:
  • Khoảng độ 6 tuổi, trẻ có thể xác định nhất quán mặt trước và mặt sau của hầu hết các món quần áo, tự mặc quần áo một cách độc lập hơn.

Cải thiện kỹ năng vận động tinh thần trong giai đoạn đầu đời của trẻ

Sau khi đã làm rõ tầm quan trọng của kỹ năng vận động tinh, chúng ta có thể khám phá các chiến lược cụ thể để phát triển kỹ năng vận động cho trẻ trong giai đoạn đầu đời.

Tạo ra các hoạt động khơi dậy sự sáng tạo cho trẻ

Kỹ năng vận động tinh là nền tảng quan trọng đối với trẻ trong giai đoạn đầu đời, hình thành cơ sở cho việc học tập sau này.

Chương trình Nghệ thuật tại ISHCMC củng cố các kỹ năng này thông qua các hoạt động sáng tạo và kỹ năng vận động tinh, chẳng hạn như chơi nhạc cụ, vẽ, tô màu và thử nghiệm với nhiều chất liệu nghệ thuật khác nhau. Chương trình giúp phát triển sự phối hợp tay – mắt, sức mạnh bàn tay và sự khéo léo của ngón tay một cách vui nhộn và hấp dẫn.

Thực hành hằng ngày
Các thói quen hằng ngày mang lại nhiều cơ hội để trẻ phát triển kỹ năng vận động tinh.

Khuyến khích trẻ trong giai đoạn đầu đời tự mặc quần áo, hỗ trợ chuẩn bị bữa ăn và tham gia các công việc chăm sóc bản thân đều góp phần phát triển kỹ năng này, đặc biệt khi được thực hành như một phần của các hoạt động back-to-school ở trường mầm non. Những hoạt động này giúp tinh chỉnh các chuyển động của tay và xây dựng trí nhớ cơ bắp cho các kỹ năng phức tạp hơn.

Sự hỗ trợ từ giáo viên và nhà giáo dục
Các nhà giáo dục mầm non tạo ra một môi trường an toàn và khơi gợi sự tò mò, nơi trẻ có thể tự do khám phá các chuyển động; đồng thời, sự khích lệ từ giáo viên giúp trẻ xây dựng sự tự tin trong quá trình phát triển kỹ năng vận động.

Tại ISHCMC, giáo viên và đội ngũ giáo dục hỗ trợ sự phát triển kỹ năng vận động tinh của trẻ thông qua các hướng dẫn cụ thể và sự động viên tích cực. Các thầy cô kịp thời nhận diện những khó khăn của từng trẻ và đưa ra các chiến lược hỗ trợ phù hợp. Bên cạnh đó, giáo viên EAL (Tiếng Anh như Ngôn ngữ Bổ trợ) cũng cung cấp sự hỗ trợ thêm cho những học sinh không sử dụng tiếng Anh như ngôn ngữ mẹ đẻ.

Thông qua việc lồng ghép các hoạt động hấp dẫn, khuyến khích luyện tập hằng ngày và cung cấp sự hỗ trợ có mục tiêu, giáo viên giúp trẻ xây dựng nền tảng vững chắc cho thành công học tập lâu dài.

Nuôi dưỡng và phát triển kỹ năng vận động cho trẻ nhỏ cùng ISHCMC

Việc nuôi dưỡng kỹ năng vận động tinh vững chắc cho trẻ trong giai đoạn đầu đời có thể tạo ra tác động lớn đến sự tiến bộ trong học tập và phát triển toàn diện của trẻ. Một trường mẫu giáo toàn diện đóng vai trò quan trọng trong việc khuyến khích hoạt động chơi có mục đích, sự tò mò và các trải nghiệm ý nghĩa, giúp trẻ xây dựng sự tự tin và khả năng phối hợp vận động.

Chương trình học dựa trên vui chơi của ISHCMC mang đến một môi trường nuôi dưỡng sự phát triển kỹ năng vận động tinh thông qua các hoạt động hấp dẫn. Trọng tâm phát triển toàn diện của chúng tôi tạo nền tảng vững chắc cho sự thành công trên con đường học tập trong tương lai của trẻ.

Bằng cách lồng ghép những hoạt động vui nhộn và lôi cuốn đã được đề cập ở trên, các nhà giáo dục và phụ huynh có thể phối hợp hiệu quả trong việc hỗ trợ trẻ phát triển những kỹ năng thiết yếu này.

Kỹ năng vận động tinh trong giai đoạn đầu đời của trẻ là nền tảng cho các kỹ năng như viết, vẽ và tự chăm sóc bản thân. Nếu quý phụ huynh đang tìm kiếm một chương trình được thiết kế để nuôi dưỡng những kỹ năng này và chuẩn bị cho trẻ một hành trang vững vàng khi bước vào bậc mẫu giáo, ISHCMC chính là lựa chọn phù hợp.

Liên hệ ISHCMC ngay hôm nay để tìm hiểu thêm về các chương trình của chúng tôi và cách chúng tôi có thể hỗ trợ con em quý vị phát triển toàn diện.